Οι Δραμεσοί είναι ένα παραδοσιακό γραφικό Ηπειρώτικο χωριό, μέσα σε μια καταπράσινη φύση, σε περίοπτη θέση, στους πρόποδες του επιβλητικού όρους της Ολύτσικας. Γεωγραφικώς καθορίζεται από τις εξής συντεταγμένες:
DJ 927-994 – τετμημένη του Μεσημβρινού Γκρήνουιτς και τεταγμένη του Ισημερινού (Χάρτης Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού Γ.Υ.Σ / 1986 Σεπτέμβριος) ή Βόρειο γεωγραφικό πλάτος 39o 33,1’ και Ανατολικό Γεωγραφικό μήκος Γκρήνουιτς 20o 46,5’.
Διοικητικά ανήκει στο Νομό Ιωαννίνων και στην επαρχία Δωδώνης.
Το χωριό εξυπηρετείται από τον ομώνυμο κόμβο της Εγνατίας Οδού που βρίσκεται μετά τη σήραγγα της Δωδώνης. Η Εγνατία Οδός έχει μειώσει δραστικά το χρόνο μετάβασης προς το αστικό κέντρο της πόλης των Ιωαννίνων.
Βρίσκεται στους πρόποδες του επιβλητικού όρους Ολύτισκα (Τόμαρος) , το οποίο θεωρείτο από την αρχαία εποχή το ιερό βουνό του Δωδωναίου Δία που κατοικούσε κατά την ομηρική έκφραση στη "Δυσχείμερο" Δωδώνη. Η περιοχή εκτός από τα πολλά χιόνια εδέχετο και πολλές βροχές.
Στους νεώτερους χρόνους, για τις κλιματολογικές συνθήκες της περιοχής, ο Γάλλος συγγραφέας Ζαν Ρισπέν[1] γράφει:
«Η Δωδώνη ήταν ένα από εκείνα τα μέρη που ο Δίας, φίλος των ανθρώπων, φανερωνόταν σ’ αυτούς, μέσον της φύσης, που την εκπροσωπούσαν εδώ το ψιθύρισμα των δένδρων και το κελάρυσμα μιας πηγής. Το μέρος ήταν καλοδιαλεγμένο εξαιρετικά, στα πόδια του βουνού Τομάρου ή Τμάρου, σε μια κοιλάδα υγρή και καρπερή, αλλά κρύα, που τη δέρνουν οι άνεμοι και που συχνά τραντάζεται από τη βροντή του θεού, που θρόνιαζε ψηλά στο βουνό.
Και πραγματικά, όπως βεβαιώνει, έπειτα από ειδική έρευνα, Γερμανός επιστήμονας, οι μέρες με θύελλα, στην περιοχή της Δωδώνης είναι 49 το χρόνο, κατά μέσον όρο, κάτι που δε συμβαίνει σε κανένα μέρος της Ευρώπης».
DJ 927-994 – τετμημένη του Μεσημβρινού Γκρήνουιτς και τεταγμένη του Ισημερινού (Χάρτης Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού Γ.Υ.Σ / 1986 Σεπτέμβριος) ή Βόρειο γεωγραφικό πλάτος 39o 33,1’ και Ανατολικό Γεωγραφικό μήκος Γκρήνουιτς 20o 46,5’.
Διοικητικά ανήκει στο Νομό Ιωαννίνων και στην επαρχία Δωδώνης.
Το χωριό εξυπηρετείται από τον ομώνυμο κόμβο της Εγνατίας Οδού που βρίσκεται μετά τη σήραγγα της Δωδώνης. Η Εγνατία Οδός έχει μειώσει δραστικά το χρόνο μετάβασης προς το αστικό κέντρο της πόλης των Ιωαννίνων.
Βρίσκεται στους πρόποδες του επιβλητικού όρους Ολύτισκα (Τόμαρος) , το οποίο θεωρείτο από την αρχαία εποχή το ιερό βουνό του Δωδωναίου Δία που κατοικούσε κατά την ομηρική έκφραση στη "Δυσχείμερο" Δωδώνη. Η περιοχή εκτός από τα πολλά χιόνια εδέχετο και πολλές βροχές.
Στους νεώτερους χρόνους, για τις κλιματολογικές συνθήκες της περιοχής, ο Γάλλος συγγραφέας Ζαν Ρισπέν[1] γράφει:
«Η Δωδώνη ήταν ένα από εκείνα τα μέρη που ο Δίας, φίλος των ανθρώπων, φανερωνόταν σ’ αυτούς, μέσον της φύσης, που την εκπροσωπούσαν εδώ το ψιθύρισμα των δένδρων και το κελάρυσμα μιας πηγής. Το μέρος ήταν καλοδιαλεγμένο εξαιρετικά, στα πόδια του βουνού Τομάρου ή Τμάρου, σε μια κοιλάδα υγρή και καρπερή, αλλά κρύα, που τη δέρνουν οι άνεμοι και που συχνά τραντάζεται από τη βροντή του θεού, που θρόνιαζε ψηλά στο βουνό.
Και πραγματικά, όπως βεβαιώνει, έπειτα από ειδική έρευνα, Γερμανός επιστήμονας, οι μέρες με θύελλα, στην περιοχή της Δωδώνης είναι 49 το χρόνο, κατά μέσον όρο, κάτι που δε συμβαίνει σε κανένα μέρος της Ευρώπης».
Αν όμως οι χειμώνες στην περιοχή μας είναι δύσκολοι, τα καλοκαίρια είναι πολύ δροσερά. Το χωριό Δραμεσοί είναι ο ιδανικός τόπος για παραθέριση. Βρίσκεται σε υψόμετρο 680μ., έχει πλούσια βλάστηση, πολλά δέντρα και κρύα νερά.
Σχετικά με τη βλάστηση του χωριού, ο Ηπειρώτης Ζαγορίσιος γιατρός και ιστορικός του 19ου αιώνα Ιωάννης Λαμπρίδης γράφει: «Δραμισιούς, εν τω μέσω κήπων υπό ρυακίων αρδευομένων και υπό δένδρων σκιαζομένων».
Γι αυτό και στο χωριό υπάρχουν αρκετές βρύσες και πηγές, οι οποίες είναι οι ακόλουθες:
Στην κορυφή του Χωριού
Πηγή Δράμεση - Πηγή στα Κρίκια
Βρύση στο χωράφι του Χασάν Αγά
Βρύση στο χώρο της εκκλησίας της Παναγίας
Μέσο Χωριό
Η Κεντρική Βρύση Κουτμένη και η Βρυσοπούλα
Στις παρυφές του Χωριού
Βρύση στην Αγία Παρασκευή και στην Αγία Τριάδα
Πηγές στα Βρυσερά και στα Χαλίκια.
Η κοιλάδα της Δωδώνης
Την κοιλάδα της Δωδώνης τη διέρρεε ο αρχαίος ποταμός με το όνομα Δώδων. Σήμερα το ποτάμι αυτό έχει χάσει το μεγαλύτερο μέρος του νερού του και ονομάζεται Μέγας Λάκκος. Το καλοκαίρι στην Κοιλάδα της Δωδώνης δημιουργείται ένα ευχάριστο ρεύμα αέρος.
[1] Ρισπέν Ιωαν., Ελληνική Μυθολογία, Τομ.Α΄, σελ.72.
Η Εγνατία Οδός
Το χωριό Δραμεσοί και η σύνδεσή του με τον κόσμο.
Η σύγχρονη Εγνατία Οδός — ο Αυτοκινητόδρομος Α2 — αποτελεί τον μεγαλύτερο αυτοκινητόδρομο της Ελλάδας, με συνολικό μήκος 670 χιλιομέτρων, ξεκινώντας από την Ηγουμενίτσα στην Ήπειρο και καταλήγοντας στα ελληνοτουρκικά σύνορα στους Κήπους της Θράκης. Ακολουθώντας — από απόσταση — τα ίχνη της αρχαίας ρωμαϊκής Via Egnatia, ο αυτοκινητόδρομος αποτελεί σήμερα ζωτική αναπτυξιακή αρτηρία για το σύνολο της βόρειας Ελλάδας.
Για την Ήπειρο ειδικότερα, η Εγνατία κατέχει εξέχουσα θέση: το τμήμα που διασχίζει την Ήπειρο έχει μήκος 123 χιλιόμετρα και θεωρείται το δυσκολότερο τεχνικά κομμάτι του έργου, καθώς ο αυτοκινητόδρομος διέρχεται μέσα από τον ορεινό όγκο της Πίνδου. Περίπου το 30% του μήκους της Εγνατίας στην Ήπειρο αποτελείται από μεγάλα τεχνικά έργα: 32 δίδυμες σήραγγες συνολικού μήκους περίπου 30 χιλιομέτρων, καθώς και εκτεταμένο δίκτυο γεφυρών.
Η Σήραγγα Δωδώνης: Τεχνικό Επίτευγμα και Αρχαιολογική Ευθύνη
Ανάμεσα στα σημαντικότερα από αυτά τα έργα ξεχωρίζει η σήραγγα Δωδώνης. Πρόκειται για δίδυμη σήραγγα μήκους 3,3 χιλιομέτρων ανά κλάδο, η οποία διανοίχτηκε στα βουνά νότια των Ιωαννίνων, σε άμεση γειτνίαση με έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους του ελληνικού κόσμου — το Μαντείο της Δωδώνης. Η εγγύτητα αυτή δεν ήταν απλώς γεωγραφική: υπήρξε καθοριστικός παράγοντας για ολόκληρη την κατασκευαστική προσέγγιση του συγκεκριμένου τμήματος.
Σε αρκετές θέσεις κατά μήκος της χάραξης, η αναλυτική μελέτη των περιβαλλοντικών και αρχαιολογικών δεδομένων οδήγησε σε επανασχεδιασμό ή εκ βάθρων αναθεώρηση τμημάτων της οδού. Χαρακτηριστική περίπτωση υπήρξε ακριβώς ο αρχαιολογικός χώρος της Δωδώνης, όπου οι ειδικές συνθήκες επέβαλαν διαφορετική λύση από την αρχικά σχεδιασμένη. Η επιλογή της σήραγγας αντί της ανοιχτής οδοποιίας αποτέλεσε συνειδητή απόφαση προστασίας του μνημείου και του περιβάλλοντος χώρου του.
Κατά τη διάρκεια των εργασιών κατασκευής σε ολόκληρη την Εγνατία, ανασκάφηκαν και τεκμηριώθηκαν αρχαιότητες που χρονολογούνται από την προϊστορική έως τη βυζαντινή εποχή. Στην περιοχή γύρω από τη Δωδώνη, η φροντίδα για τη διαφύλαξη των αρχαίων καταλοίπων ήταν πρωταρχικής σημασίας.
Το συνολικό κόστος κατασκευής του ηπειρωτικού τμήματος ανήλθε σε εντυπωσιακά ύψη: περίπου 2,2 δισεκατομμύρια ευρώ, με χρηματοδότηση από εθνικούς και κοινοτικούς πόρους και δάνεια της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.
Ο Κόμβος Δωδώνης και οι Δραμεσοί
Σήμερα, ο Κόμβος Δωδώνης αποτελεί το σύνδεσμο της Εγνατίας με τον δρόμο που οδηγεί προς τον αρχαιολογικό χώρο και τα γύρω χωριά. Η Εγνατία Οδός περνά σε απόσταση περίπου 4 χιλιομέτρων βορείως της σημερινής Δωδώνης, διαμορφώνοντας ένα ανισόπεδο κόμβο που εξυπηρετεί αφενός τους επισκέπτες του Μαντείου και αφετέρου τους κατοίκους της ευρύτερης περιοχής.
Για τα χωριά της περιοχής, όπως οι Δραμεσοί, η αλλαγή που επέφερε η Εγνατία υπήρξε ουσιαστική και απτή στην καθημερινή ζωή. Η διαδρομή προς τα Ιωάννινα, που για γενιές κατοίκων απαιτούσε περίπου μία ώρα ταξίδι — με τους στροφώδεις δρόμους της ηπειρωτικής υπαίθρου — σήμερα διανύεται σε λιγότερο από δέκα λεπτά. Δεν πρόκειται απλώς για κέρδος χρόνου: πρόκειται για μεταμόρφωση της σχέσης του χωριού με τον αστικό κόσμο, για πρόσβαση σε υπηρεσίες, αγορές, νοσοκομεία και ευκαιρίες που κάποτε απαιτούσαν ολόκληρο ταξίδι.
Ο κόμβος αυτός δεν είναι απλώς ένα έργο οδικής υποδομής. Είναι σύμβολο της σύνθεσης που επιτελεί η σύγχρονη Εγνατία: να συνδέει τον τόπο με τον κόσμο, χωρίς να διαρρηγνύει τους δεσμούς του με τη μνήμη και την ιστορία του.
Η σύγχρονη Εγνατία Οδός — ο Αυτοκινητόδρομος Α2 — αποτελεί τον μεγαλύτερο αυτοκινητόδρομο της Ελλάδας, με συνολικό μήκος 670 χιλιομέτρων, ξεκινώντας από την Ηγουμενίτσα στην Ήπειρο και καταλήγοντας στα ελληνοτουρκικά σύνορα στους Κήπους της Θράκης. Ακολουθώντας — από απόσταση — τα ίχνη της αρχαίας ρωμαϊκής Via Egnatia, ο αυτοκινητόδρομος αποτελεί σήμερα ζωτική αναπτυξιακή αρτηρία για το σύνολο της βόρειας Ελλάδας.
Για την Ήπειρο ειδικότερα, η Εγνατία κατέχει εξέχουσα θέση: το τμήμα που διασχίζει την Ήπειρο έχει μήκος 123 χιλιόμετρα και θεωρείται το δυσκολότερο τεχνικά κομμάτι του έργου, καθώς ο αυτοκινητόδρομος διέρχεται μέσα από τον ορεινό όγκο της Πίνδου. Περίπου το 30% του μήκους της Εγνατίας στην Ήπειρο αποτελείται από μεγάλα τεχνικά έργα: 32 δίδυμες σήραγγες συνολικού μήκους περίπου 30 χιλιομέτρων, καθώς και εκτεταμένο δίκτυο γεφυρών.
Η Σήραγγα Δωδώνης: Τεχνικό Επίτευγμα και Αρχαιολογική Ευθύνη
Ανάμεσα στα σημαντικότερα από αυτά τα έργα ξεχωρίζει η σήραγγα Δωδώνης. Πρόκειται για δίδυμη σήραγγα μήκους 3,3 χιλιομέτρων ανά κλάδο, η οποία διανοίχτηκε στα βουνά νότια των Ιωαννίνων, σε άμεση γειτνίαση με έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους του ελληνικού κόσμου — το Μαντείο της Δωδώνης. Η εγγύτητα αυτή δεν ήταν απλώς γεωγραφική: υπήρξε καθοριστικός παράγοντας για ολόκληρη την κατασκευαστική προσέγγιση του συγκεκριμένου τμήματος.
Σε αρκετές θέσεις κατά μήκος της χάραξης, η αναλυτική μελέτη των περιβαλλοντικών και αρχαιολογικών δεδομένων οδήγησε σε επανασχεδιασμό ή εκ βάθρων αναθεώρηση τμημάτων της οδού. Χαρακτηριστική περίπτωση υπήρξε ακριβώς ο αρχαιολογικός χώρος της Δωδώνης, όπου οι ειδικές συνθήκες επέβαλαν διαφορετική λύση από την αρχικά σχεδιασμένη. Η επιλογή της σήραγγας αντί της ανοιχτής οδοποιίας αποτέλεσε συνειδητή απόφαση προστασίας του μνημείου και του περιβάλλοντος χώρου του.
Κατά τη διάρκεια των εργασιών κατασκευής σε ολόκληρη την Εγνατία, ανασκάφηκαν και τεκμηριώθηκαν αρχαιότητες που χρονολογούνται από την προϊστορική έως τη βυζαντινή εποχή. Στην περιοχή γύρω από τη Δωδώνη, η φροντίδα για τη διαφύλαξη των αρχαίων καταλοίπων ήταν πρωταρχικής σημασίας.
Το συνολικό κόστος κατασκευής του ηπειρωτικού τμήματος ανήλθε σε εντυπωσιακά ύψη: περίπου 2,2 δισεκατομμύρια ευρώ, με χρηματοδότηση από εθνικούς και κοινοτικούς πόρους και δάνεια της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.
Ο Κόμβος Δωδώνης και οι Δραμεσοί
Σήμερα, ο Κόμβος Δωδώνης αποτελεί το σύνδεσμο της Εγνατίας με τον δρόμο που οδηγεί προς τον αρχαιολογικό χώρο και τα γύρω χωριά. Η Εγνατία Οδός περνά σε απόσταση περίπου 4 χιλιομέτρων βορείως της σημερινής Δωδώνης, διαμορφώνοντας ένα ανισόπεδο κόμβο που εξυπηρετεί αφενός τους επισκέπτες του Μαντείου και αφετέρου τους κατοίκους της ευρύτερης περιοχής.
Για τα χωριά της περιοχής, όπως οι Δραμεσοί, η αλλαγή που επέφερε η Εγνατία υπήρξε ουσιαστική και απτή στην καθημερινή ζωή. Η διαδρομή προς τα Ιωάννινα, που για γενιές κατοίκων απαιτούσε περίπου μία ώρα ταξίδι — με τους στροφώδεις δρόμους της ηπειρωτικής υπαίθρου — σήμερα διανύεται σε λιγότερο από δέκα λεπτά. Δεν πρόκειται απλώς για κέρδος χρόνου: πρόκειται για μεταμόρφωση της σχέσης του χωριού με τον αστικό κόσμο, για πρόσβαση σε υπηρεσίες, αγορές, νοσοκομεία και ευκαιρίες που κάποτε απαιτούσαν ολόκληρο ταξίδι.
Ο κόμβος αυτός δεν είναι απλώς ένα έργο οδικής υποδομής. Είναι σύμβολο της σύνθεσης που επιτελεί η σύγχρονη Εγνατία: να συνδέει τον τόπο με τον κόσμο, χωρίς να διαρρηγνύει τους δεσμούς του με τη μνήμη και την ιστορία του.
